HOME

STRZAŁKÓW
p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP

PRZED I W TRAKCIE RENOWACJI
PO RENOWACJI

MAPKA

Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP w Strzałkowie

Lokalizacja zabytku: Strzałków
Województwo: wielkopolskie
Powiat: kaliski
Gmina: Lisków


Kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Strzałkowie wzniesiono w 1754 roku, na miejscu wcześniejszej zrujnowanej świątyni, z fundacji z starościca prośniatyńskiego Ignacego Zaremby z Kalinowy oraz staraniem księdza Jana Brańskiego, plebana lisowskiego.

Kościół odnawiany był w 1883 roku. W 1959 roku kościół został zelektryfikowany. W rok później konsekrowano nowy dzwon. W latach 1989-99 wykonano remont kapitalny, który objął: czyszczenie konstrukcji ścian i nasycenie roztworem ksylamitu; wymianę szalunku zewnętrznego i jego impregnację; wymianę podłogi na nową (podniesienie poziomu); wykonanie nowych drzwi do kruchty konserwację bocznych wejść do nawy; likwidację balkonu zewnętrznego przy loży lokatorskiej. Prace prowadził mistrz ciesielski, Aleksy Zieliński z Tczewa. Prace kontynuowano w roku 1970. Dokonano wówczas: wymiany belek konstrukcyjnych w płd. ścianie nawy; wymiany i wzmocnienia belek konstrukcyjnych nad sklepieniem pozornym; odnowy pokrycia dachu. W 1972 roku wykonano wewnętrzne, oszklone drzwi do nawy. W 1973 roku odmalowano wnętrze oraz wyposażenie farbą olejną [mgr Domurat z Poznania] i odnowiono obraz "Vir Dolorum". W 1978 roku założono nową drewnianą podłogę. W 1992 roku zakonserwowano szalunek ścian, dach, pomalowano stolarkę okienną.

Kościół p.w. NMP w Strzałkowie położony jest w centralnej części wsi, na płd. – wsch. od skrzyżowania dróg. Kościół jest orientowany, zwrócony zachodnią fasadą w stronę drogi. Zlokalizowany na płaskim terenie o zarysie wieloboku otoczony jest drewnianym płotem ze sztachet na podmurówce. Teren kościelny dostępny jest bramą umieszczoną w zachodniej partii ogrodzenia oraz furtką zlokalizowaną w pn. – zach. narożniku. Dookoła kościoła ciąg komunikacyjny. Teren porośnięty jest trawą i obsadzony rzędem drzew, lip drobnolistnych. Drobnolistnych pobliżu świątyni, od płd. – zach. znajduje się drewniana dzwonnica.

Po drugiej stronie drogi, na pn. – zach. położona jest plebania.
Kościół wzniesiony został na drewnianej podwalinie posadowionej na kamieniach polnych, uzupełnianych cegłą na zaprawie cementowej. Ściany o konstrukcji zrębowej o wymiarach belek 24 x 25 cm, wzmacniane są obustronnie lisicami. Złącza węgłów łączone na zakładkę prostą bez ostatków. Ściany kruchty wykonane są w konstrukcji ryglowej. Więźby dachowe wykonane są z drewna. Nad nawą i prezbiterium jednorodna, ze środkową ścianą stolcową wspierającą jętki na dwóch poziomach. Nad nawą na jętce wsparta jest konstrukcja sygnaturki. Na krokwiach sytuowane są przypustnice tworzące załamania i przedłużenie połaci dachowych poza krawędź dachu. Nad zakrystią i kruchtą więźba jest niedostępna, prawdopodobnie o konstrukcji krokwiowej.

Bryła kościoła jest zwarta z dominującym pośrodku korpusem nawowym w formie prostopadłościanu założonym na rzucie prostokąta zbliżonego do kwadratu i przekrytego stromym dachem dwuspadowym. Od wschodu sytuowane jest prezbiterium, niższe i węższe od korpusu, założone na rzucie prostokąta z trójbocznym zakończeniem. Nad prezbiterium dach dwuspadowy na zakończeniu trójpołaciowy. Do bryły korpusu przylegają dwie przybudówki: od północy dwukondygnacyjna zakrystia z lożą lokatorską, która założona jest na rzucie prostokąta i nakryta dachem pulpitowym, stanowiącym przedłużenie połaci prezbiterium. Od zachodu na osi korpusu znajduje się znacznie niższa kruchta na planie prostokątu z dachem dwuspadowym. Nad nawą umieszczona została sygnaturka o sześciobocznej podstawie, ażurowej latarni i baniastym hełmie zwieńczonym kulą i krzyżem.

Elewacje z niską i otynkowaną podmurówką. Ściany szalowane są na zakład, regularnie artykułowane otworami okiennymi, a także otworami drzwiowymi. Dodatkowo rytmizowane są one pionowymi lisicami o sfazowanych krawędziach. Całość elewacji obiega silnie profilowany gzyms nakryty okapem. Od zachodu nad gzymsem znajduje się daszek okapowy, powyżej którego jest szczyt szalowany analogicznie do ścian. W jego zwieńczeniu widnieje łuk eliptyczny. Elewacje w naturalnym kolorze drewna poddanego działaniu impregnatów i czynników atmosferycznych.

Wnętrze kościoła jednonawowe, o wyodrębnionym uskokiem węższym prezbiterium i nawą skomunikowaną z kruchtą. W zrębie ścian lokowane są masywne obramienia otworów okiennych i drzwiowych, zamknięte łukami odcinkowymi; w zwieńczeniu – profilowany gzyms. Dodatkową wertykalną artykulację ścian stanowią lisice. Wnętrze przekryte zostało pozornym sklepieniem kolebkowym. Na sklepieniu prezbiterium znajduje się malowidło w kolistym medalionie. Otwór tęczowy prezbiterium o łuku koszowym, ujęty jest wydatnym gzymsem oraz spięty profilowaną belką tęczową z krucyfiksem. Nad zakrystią znajduje się loża lokatorska, która otwiera się od pn. do prezbiterium i dostępna schodami z zewnątrz (obecnie otwór drzwiowy jest zaślepiony). W zachodniej części nawy sytuowana empora organowa o falistej linii parapetu, wsparta na dwóch słupach o smukłych trzonach zakończonych głowicami kostkowymi. Balustrada balkonu deskowa, pełna z płycinami w kształcie rombów, wewnątrz których umieszczone są dekoracje snycerskie. Chór dostępny jest schodami zlokalizowanymi w pn. – zach. narożniku nawy. Ściany wnętrza malowane są farbą olejną.

Kościół posiada bogate i liczne wyposażenie, datowane w większości na ten sam okres, co budowa świątyni. Do najważniejszych zabytków wystroju świątyni zalicza się: architektoniczny ołtarz główny z obrazem Wniebowzięcia NMP i Marii Immaculaty oraz rzeźbami Ojców Kościoła; dwa ołtarze boczne; przyścienna ambona typu koszowego; drewniana chrzcielnica; prospekt organowy, dwa rzeźbione feretrony, dwa krucyfiksy ołtarzowe; tablica ze srebrnymi wotami; portret fundatora kościoła, Ignacego Zatemby oraz obraz "Vir Dolorum".

Bibliografia:
Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. V Województwo poznańskie, Z. 6 Powiat kaliski, Warszawa 1958
Karty Inwentaryzacyjne, UOZ w Kaliszu.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. T. Sulmierski, Warszawa 1890, T. XI, s. 447 E. Callier, "Powiat kaliski w XVI stuleciu. Szkic geograficzno-historyczny", Poznań 1887, s. 71

foot